Биґиги 1976 сыллаахха Амма оройуонугар ананан µлэлии кэлбиппитигэр, кини комсомол райкомун бастакы секретарынан µлэлиирэ. Эдэр дьону араас тэрээґиннэргэ кытыннарбытынан барбыттара. Онно бэйэтэ тус холобур буоларын, элбэхтик кэлэрин-барарын, мунньахха дакылаат, лекция оІорорун, субуотунньукка тус бэйэтэ кыттарын элбэхтэ кірбµтµм. Ол гынан баран чугастык билсэн кэпсэппитим суо±а.
Оннук то±оос 1978 сыллаахха Саха АССР норуоттарын VIII спартакиадатыгар кыттарбар кістµбµтэ. Оччотоо±уга биґиги оройуон уґугар, Сул±аччы біґµілэгэр, олорорбут. Телефонунан: “Спартакиада±а кытта±ын, онно бэлэмнэн”, — диэн дьаґал оройуон спорткомитетыттан кэллэ.
Мин, кыттыахха ба±алаах киґи, бэлэмнэммитинэн барбытым. Бэс ыйыгар уоппуска ылан оройуоІІа киирэрбит буолла да, аны туох да сылдьыбат. Суол куґа±ан, транспорт диэн суох.
Мин бэлэмнэнэн баран мэлийэрим кэллэ. Онтон биирдэ борокуоттан уотурба курустуу сырыттахпытына, Амматтан икки массыына кэлэн тохтоото. Тойонноро тахсан дьону кытта кэпсэтэ турда. Миэхэ кэлэн: “Ити Ядрихинскэй диэн электросеть тойоно. Баран кірдіс, билигин Мында±аайыга ааґар, тіннін иґэн ылыа±а”, — диэтилэр.
Мин, дьонтон хаґан да кірдіспітіх киґи, тиийэн кыґал±абын эттэ±им дии. Онуоха µс ыйдаах о±олоохпутун истэн: “Оо, о±о±ут кырата бэрт эбит”. Ылабын да, ылбаппын да диэбэтэ. Мин ылбат буолла дии санаатым.
Арай тµµн утуйа сыттахпытына, массыына тыаґаата. Ааммытын тоІсуйдулар. Биґиги сиирэ-халты хомунан, тахсан массыына±а олордубут.
Оччотоо±уга Соморсун уонна Сулгаччы біґµілэктэрин икки ардыгар суол суох буолан, 12 чаас айаннаан Соморсуну буллубут. Мантан инньэ суола µчµгэй буолан, этэІІэ айаннаан Амма±а кэллибит. Амма±а билэр дьоммут суо±унан, гостиница±а тµстµбµт.
Арай µс хоммуппут кэннэ гостиницаны ірімµіІІэ ыытабын диэн сабан, биґигини таґааран кэбистилэр. Онон дойдулуурдуу быґаарынан аэропорка киирдибит. Дьон бі±і, анньыґыы-µтµґµµ. Хата кыра о±олоохтор диэн билиэт биэрдилэр.
Самолет кэтэґэн олордохпутуна, арай, икки киґи киирэн кэллилэр. Биирдэстэрэ адьас генерал курдук, кэнниттэн арыаллааччы уол — Петя Сердитов. Били киґи чуо-бааччы биґиги иннибитигэр тохтоон, илиитин биэрэн, дорооболосто. Комсомол райкомун бастакы секретара Петр Семенович эбит.
— Хайа, баран эрэ±ит дуу? — диэтэ.
— Баран.
— То±о бардыгыт? Оттон спартакиадабыт?
— Усулуобуйата суох...
— Онтон усулуобуйа тэрийэр буоллахпытына?
— Хаалабыт.
Онтон олорон, ханна тµґэриэхтэрин сµбэлэстилэр. Мин хаалан оройуон спартакиадатыгар бастаатахпына, улахан кµрэхтэґиигэ кыттыахтаахпын. Биґигини Чапчыл±ан біґµілэгэр бииргэ µірэммит кыыспыт Светлана Дьячковскайа дьонугар тиэйэн таґаардылар. Света баар эбит. Сµрдээх иллээх, чуумпу ба±айы айылгылаах µтµі ыалга олохтоотулар. Кыра о±олор бааллар. Кырдьа±ас эмээхсиннээхтэр эбит. Эмээхсин о±обутун сібµлээтэ. Онон хаалларан, киинэ±э барар буоллубут.
Мин хаґаайынтан велосипед уларсан, Амма±а киирэн, дьарыктанан, кµрэхтэґиигэ кыттан 800 уонна 1500 метрэни сµµрµµгэ бастаатым. Онон спартакиада±а кыттар быраабы ылан, Дьокуускайдаатыбыт. Дьоммун Покровскайга таґааран, трамвайга уган, уолбун сыллаан баран, бэйэм Ленскэйгэ кітін хааллым.
Улахан кµрэхтэґии буолан, киґи бі±і эбит. Оччолорго оройуон барыта, промышленнай куораттар бары кытталларын ирдииллэрэ. 800, 1500 метрэни сµµрэн, 800-кэ забегпа𠵴µс кэллим. 800 метрэ±э алта киґилээх алта забег буолла. “Чэ, кµрэхтэґии бµттэ” диэн биґиги атыттар кµрэхтэґэллэрин кірі-кірі лимонад хачайдыы олордубут. Киґи кµрэхтэґии кэнниттэн элбэх ууну иґэр.
Ол олордохпутуна микрофонунан: “800 метрэ±э финал буолар. Онно маннык ааттаах дьон бэлэмнэниІ!” — диэн биллэрдилэр. Соґуйуом иґин, мин ааппын эмиэ ааттаатылар. Мин таІаспын, шиповкабын тµспµт сирбэр хаалларбын буолан, аны ону ыла тэбинним. Хата баттастым. Алта киґини тµґэрбиттэриттэн µґµс кэлэн миэстэ±э киирэн хааллым. Онно Покровка уола Юра Корпейчик 100 уонна 200 метрэ±э бастакы, уґуну ыстаныыга иккис буолбута. Онон хамаандабытыгар тірдµс миэстэни а±албыппыт.
Билигин саныыбын, Петр Семенович киґиэхэ бол±омтолоох да киґи эбит диэн. ДьиІэр, онно кини тус бэйэтэ кыґаллыбата±а буоллар (ону кини хантан билбитэ буолла), мин сыралаах µлэм тµмµгэ суох хаалыахтаа±а. Билигин сааґыран олорон, ол µтµікэннээх дьоІІо — Христофор Иванович Ядрихинскайга уонна Петр Семенович Онуфриевка — истиІник махтана саныыбын.   

Серафим ИЛЬИН,
общ. корреспондент.