Саха омугун тумэн сомоолоон олорорго биир ейунэн санаанан салайтаран уерэ5э суох саха дьонун оло5ун дьаьа5ын сайдыы суолугар Сэбиэскэй былаас киллэрбитэ. Сэбиэскэй былаас бастакы дьаьалынан холбоьуктааьын буолбута итиэннэ бу дьаьал бэйэтин кэмигэр септеех дьаьал быьыытынан биллибитэ. Алаастартан кеьен киирэн биир сиргэ туелбэлээн олорорго тумсубуттэрэ. Тыа сиригэр улахан хамсаааьын тэриллэн сири кытта улэ, ынах уонна сылгы иитиитэ куускэ сайдыбыта. Илиинэн уонна келенен улэ техниканан солбуллубута. Саха сиригэр холукуостары, совхозтары тэриийии тыа сирин олохтоохторугар улахан уларыйыылары а5албыта. Улэьит дьон оло5о лаппа тупсубута. Ол курдук тыа хаьаайыстыбатын сурун салаалара: ынах суеьу, суеьу иитиитэ, сири оноруу культурата сайдыбыта. О5уруот астарын куультуратын ууннэрии куускэ тэнийбитэ. Илии ыарахан улэтэ техника кууьунэн собуллубута. Ынах суеьуну иитиигэ механизация улэтэ куускэ киирбитэ.
Тыа хаьаайыстыбатын производстватын беден салайааччылара, специалистара, улэ майаактара, бастын улэьиттэр баар буолбуттара. Улэьит дьону ке5улуур дьаьаллар олохтонон улэьит дьон харыларын кууьунэн бэйэлэрин харыстаммакка, тустаах улэлэригэр чиэьинэйдик, таьаарыылаахтык, утуе суобастаахтык улэлээн сайдыы суолун тутуспуттара. Олох инники диэки сайдыытын хааччыйбыттара. Ол са5ана Мэнэ Ханалас оройуонугар 1945 сыллаахха 39 холгуостар баар этилэр. А5а дойдуну кемускуур 1941-45 сылларын ыарахан сут кураан дьылларыгар дойду урдунэн буоларын курдук оройуон экономикатыгар, оло5ор дьаьа5ар улахан охсууну онорбуттара. 1945 сыллаахха оройуон 39 холгуоьугар 2343 гектар бааьына бурдуга улуйбутэ. Алаастар улара уоланнар от ууммэтэ5инэн 13979 гектар ходуьа сирэ курааннаан ууммэтэ5э. Ол тумугэр 1945 сыллаахха оройуон холгуостара Орджиникзевскай, Амма, Чурапчы, Уус-Маайа, Таатта оройуоннарыгар барыта 26 сиргэ 3633 суеьуну кыстаппыттара. Улэьит илии тиийбэтэ. Сыл аайыы балык загатовкатыгар, туулээ5и бултааьынна, мас бэлэмигэр, таьа5ас тиэйиитигэр оройуонна 600-кэ киьи барара. Холкуостар олохтоох сирдэригэр баар дьахталлар о5олор, кырдьа5астар, сэрииттэн эргиллэн кэлбит фронтовиктар бэйэйни харыстаммат улэлэринэн, харыларын кууьунэнэн сарсыарда эрдэлээн, киэьэтин хойутаан ус туман туьуер диэри ходуьаттан тахсыбакка улэлииллэрэ. Ити кэмнэ Совет сирин салалтата холкуостарга эбии телебуру суеьунэн, аьынан биэриини олохтуур. МТС-тар холгуостарга кемелерун кууьурдэр итиэннэ 1946 сылтан холгуостары балык загатовкалааьынтан босхолуур, тыа хаьаайыстыбатын материальнай-техническай базатын бе5ергетер, сана каадырдарынан хааччыйыы туьунан дьаьалы ылыммытын тумугэр оройуон 16 холгуоьа туораахтаах культара ыьыытыттан босхолонон, 40 холгуос ыьыыта 30 быраьыан, о5уруот аьын ууннэрии былаана 50 быраьыан аччатыллыбыттара. Сурун бол5омто ынах суеьуну, сылгыны иитиигэ туьаайыллыбыта.
Холгуостар уонна улэьиттэр ортолоругар социалическай куоталаьыы киэнник тэнитиллибитэ. Ол тумугэр холгуостар производственнай улэ салааларыгар кердеруулэр сыллата урдээн испитэ. Производства бастыннарын, улэ майаактарын ахсаана эбиллэн барбыттара. Улэьиттэр улэ5э сыьыаннара уларыйан, улэ дисциплината бе5ергээн, улэ онорон таьаарыыта улаатан оноьуллар, улэлэнэр улэ хаьаайыстыбата тупсан барбыта. Ол тумугэр улэ урдук оноруутун урдэтии холобурунан, Хара5а Ыстаалын холгуос улэьитэ Семен Петров биир смена5а 9,37 гектары о5устаран ,Муолатав холкуоска бырааттыы Николай, Иннокентий Андреевтар смена5а кемелеен 19,5 гектары о5устаран сана рекорду олохтообуттара. Оттон Паавел Дмитриев (Бачыым Байбал) то5ус келенен 15 км сиртэн Майа оскуолатыгар со5ото5ун 800 кубометр уокка оттор маьы таспыта. Кэлин со5ото5ун 10 келенен ферма суеьутун отун тиэйэн урдук таьаарыылаах улэ утуе холобурун кердербутэ. Павловскайга о5уруоччуттар улэлэригэр анаан сана паровой массыына оноьуллубута. Суеьу иитиитигэр Молотов холкуос ыанньыксыта Дьяконова Е.М. ыанар ынахтан ньирэйи арааран керуу сана ньыматын олохтообута.
1948 сыллаахха сахалартан бастакынан Комбайн холкуос сылгыьыта Степанов А.Е. сылгыны тыыннаахтыы иитиигэ итиэннэ киниттэн теруе5у ылыыга сыллата урдук кердерууну ситиспитэ. Комбайн холкуос сылгы иитэр товарнай ферматын сэбиэдиссэйэ сылгыьыт Аанасий Егорович Степановка Социалистическай Улэ Геройун урдук аат инэриллибитэ. Ити улэ5э сэмэй ситиьии урдук аат киниэхэ мээнэ5э тиксибэтэ5э. Таьаарыылаах дьаныгардаах улэтинэн, улэ5э чиэьинэй сыьыанынан кини итинник дойду урдук наградатыгар тиксибитэ. Сатабыллаах оройуон бастын сылгыьыта улэтэ урдуктук сыаналаммыт кердеруулэрин 1945-49 сылларга ситиспитэ. Ол курдук 5 сыл устата 26 биэттэн 21 кулуну, ол иьигэр 1947 сыллаахха 21 биэттэн 100 быраьыан телуе5у ылбыта уонна тыыннаахтыы ииппитэ.
Саха сирин условиятыгар Егоров Михаил Григорьевич аан бастаан о5уруот аьын ууннэрии культуралары: хаппыыста, о5урсу, томат, моркуоп, субуекулэ, эриэппэ сиэмэлэрин ууннэриини ситиспитэ. Ону тэнэ тыйыс условия5а итиини себулуур, эрдэ ситэр уунээйилэри дыняны, арбуьу ууннэрэр, элбэх сала куоластаах сэлиэьинэй сана сордун арыйыыга тиийэ дьаныгардаахтык улэлээбитэ. Ол улэлэрин уонна о5уруот аьын ууннэриигэ, дэлэтиигэ урдук кердеруулэрин иьин о5уруоччут Михаил Григорьевич Егоров 1947 сыллаахха Советскай Союз урдук наградатынан Ленин ординынан 1952 сыллаахха кулун тутар ыйга ССРС Министердерын советын ыйаа5ынан М.Г. Егоровка государственнай Премия Лауреатын инэриллибитэ.
Кини о5уруот аьын ууннэриигэ урдук кердеруулэрин иьин 1940,1954 сыллардаахха Бутун Союзтаа5ы тыа хаьаайыстыбатын выставкатыгар кыттыбыта. Ону таьынан Саха АССР Верховнай советын депутатынан ус тегул выбордаммыта.
Горькай аатынан совхозтан Республика,норуот хаьаайыстыбатын утуелээх улэьитин урдуку аатын -12 киьи,Ленин орденын – 2, «Улэ кыьыл знамята» уордьыны – 7 киьи ылбыттара.
К.К.Байкалов аатынан совхозтан – Ленин уордьанын – 1, «Бочуот Знага» уордьанынан – 1, «Норуоттар до5ордоьуулара» уордьанынан - 1, «Улэ5э килбиэнин иьин» мэтээлинэн – 5 киьи на5араадаламмыттара. Ити урдук совхозтар айымньылаах дьуккуердээх улэлэринэн биьиги оройуон, ереспуубулукэ5э тыа хаьаайыстыбатын бородууксуйатын 10-12% биэрэрэ.Итиэннэ биир бастын улэлээх оройуонунан буолбута.Бу оройуон сайдыытын историятыгар киирэр ситиьиилэр буолаллар уонна сайды бэлиэтинэн, тыа сирин оло5ун уларыта тутууга наука ситиьиилэригэр оло5урантыа хаьаайыстыбатын производствотын промышленнай теруткэ оло5уран сайыннаран бастакы хардыыларынан буолуон сеп.
Оччотоо5у кэмнэ холкуос тутулун бе5ергетерге, дьаьайар тэрийэр улэни сана таьымна таьаарбыт эппиэтинэстээх ирдэбиллээх оло5у хамсатар улэни тэрийэр дьо5урдаах, салайар талааннаах производства командирдара баар буолбуттара. Ол кэмнэ Мэнэ Ханалас оройуонун Сталин аатынан холкуос преседателя Петров М.Д. ССРС Верховнай Советын депутатыгар тиийэ ууммутэ. Сайдыы сана кибиигэ киирэн тыа хаьаайыстыбатын сана техниканан хааччыйыы политикатыгар оло5уран бытархай холкуостары 1931 сыллаахха холбоон «Кыьыл тыраахтыр» холкуос диэн ааттаабыттара. 1936 сыллаахха кыьыл тыраахтыр холкуос чилиэнин ахсаана 66 киьиэхэ тиийбитэ. Преседателинан М.М.Павлов анаммыта. Холкуос туораахтаах культураларыттан ортотунан биир гектартан 10,07 центнер сэлиэьинэйэ, 16,0 центнер оруоьу, 8,55 центнер дьаарыссаны хомуйан 1940 сыллаахха иккиьин Бутун Союзтаа5ы тыа хаьаайыстыбатын быыстапкатын кыттыылаа5а буолбута. Итиннэ ити сыл кыьыл тыраахтыр холкуос уьулуччу бурдук уунуутун ситиьэн, «Бочуот знага орденынан» наградаламмыта, 10 тыь. Харчынан уонна грузовой массыынанан бириэмийэлэммитэ. Республика5а ол кэмнэ биир да колхоз итиннэ урдук на5араада5а тиксэ илигэ.
Сэбиэскэй былаас улэьит киьи туьугар кини оло5ун хаачыстыбатын сана таьымна таьаарар политикатын норуот сургэтэ кете5уллэн керсубут бэлиэтинэн алаастарынан бытарыьан олорор саха дьоно тумсэн бииргэ олорон, кууьу холбоон сана оло5у тутарга, айарга ситиспит сорох ча5ылхай кестуулэрэ итинник этилэр